8 HAZİRAN DÜNYA OKYANUS GÜNÜ

KÜRESEL İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ - FREN OLARAK OKYANUS

İklim değişikliği ve küresel ısınmaya aslen petrol ve kömür gibi fosil yakıtların kullanılması sonucunda atmosfere saldığımız CO2 yol açıyor. On dokuzuncu yüzyıldaki Sanayi Devrimi’nin başlangıcından bu yana atmosferdeki CO2 miktarı %40 arttı. Bir sera gazı olan CO2, okyanuslar olmasaydı dünyanın sıcaklığını şimdikinden çok daha fazla yükseltebilirdi.

Okyanuslar, hava ile su arasındaki yoğunluk farkı nedeniyle havaya salınan CO2’nin dörtte birini alır. Havadaki karbondioksit miktarı arttığında dengeyi sağlamak için okyanuslar da daha fazla gaz çekmeye başlar. Su ne kadar soğuk olursa süreç o kadar etkili işletilir. Labrador ve Grönland denizlerinin yanı sıra kutup bölgelerinde de büyük miktarlarda yüzey suyu, CO2’nin uzun süreliğine depolanabildiği derin denizlere dökülür. Sanayi Devrimi’nin başlangıcından bu yana bu yolla depolanan CO2’nin büyük kısmı, ancak birkaç yüzyıl içinde yeniden yüzeye çıkar ve hatta bir kısmı kalıcı olarak deniz tabanına çökelir. Okyanuslar böylece iklim değişikliğini belirgin biçimde yavaşlatmayı başarır.

Ancak okyanusların CO2 depolama kapasitesi sınırsız değildir ve dalgalanmalar arz eder. Örneğin 1980 ile 2000 yılları arasında Güney Kutbu’nda deniz daha az CO2 almışken sonraki yıllarda bu miktar yeniden artmaya başladı. Okyanuslar sadece karbondioksitin önemli kısmını depolamakla kalmıyor, insan kaynaklı sera etkisine bağlı oluşan ilave ısının da neredeyse tamamı okyanus sularınca çekiliyor. Öyle ki son 40 yıl içinde bu ısının %93’ü bu şekilde depolandı. Havanın ısınması, bu ilave enerjinin sadece %3’lük kısmından kaynaklanıyor. Okyanuslarda depolanmış bu ısı yavaş yavaş daha derin katmanlara doğru ilerliyor. Okyanusların bu olağanüstü ısı tutma kapasitesi nedeniyle yüzeydeki sıcaklık artışı ancak çok düşük hızda gerçekleşiyor. Ancak her şeyin bir bedeli var. Karbondioksit alımı denizlerin giderek daha asidik olmasına sebep olurken ısınma, deniz seviyesinin yükselmesine ve deniz ekosistemi içinde büyük değişikliklere yol açıyor.